Case study: Jak spełnić wymagania bezpieczeństwa dla nieoznakowanej linii produkcyjnej?

Marek Szymczak, prezes zarządu NASZA ERA sp. z o.o.

Zachęcam do zapoznania się z ciekawym przypadkiem, choć w zasadzie nieprowadzącym do certyfikacji CE zespołu maszyn, ale pokazującym możliwość reinterpretacji wymagań prawnych, wynikających m.in. z dyrektywy maszynowej. Jedno z zapytań, jakie otrzymaliśmy, dotyczyło formalnych wymagań bezpieczeństwa dla linii produkcyjnej importowanej z Chin. Jak ustaliliśmy, przedmiotowy zespół maszyn w latach 90. funkcjonował w Polsce. Oczywiście maszyna nie posiadała oznakowania CE, stwierdziliśmy spore braki w dokumentacji. Data produkcji głównych elementów zespołu to lata 70., kraj pochodzenia – USA. Po przeprowadzeniu wstępnego audytu zespołu maszyn i dokonaniu analizy sytuacji prawnej, rekomendowaliśmy klientowi rozwiązanie banalnie proste i tanie w realizacji. Oczywiście znalazło się wielu „ekspertów” polemizujących z naszym tokiem rozumowania, ale to tylko zachęcało nas do dalszego działania w obronie stanowiska i poszukiwania argumentacji. Oczywiście wszystko w celu optymalizacji poziomu bezpieczeństwa i minimalizacji ryzyka inwestora/użytkownika.

SYTUACJA PRAWNA KLIENTA:

Maszyna do produkcji wyrobu spożywczego (linia produkcyjna – zespół maszyn) została po raz pierwszy wprowadzona do obrotu/oddana do użytkowania na terenie PL/EU przed 1 stycznia 2003 r. Maszyna składa się m.in. z trzech maszyn głównych, również wprowadzonych do obrotu/oddanych do użytkowania na terenie PL/EU przed 1 stycznia 2003 r. i ponownie w br. sprowadzonych z Chin (po ich wcześniejszej odsprzedaży z PL/EU). Maszyna została zmodernizowana poprzez włączenie w zespół maszyn nowych (m.in. transportery), wymianę sterowania, montaż m.in. systemu bezpieczeństwa (blokady, wyłączniki krańcowe czy wyłączniki bezpieczeństwa). Powyższe fakty zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami bezpieczeństwa oznaczają, iż nie dokonano głębokiej modernizacji maszyny jako zespołu maszyn, a co za tym idzie – maszyna jako całość podlega wyłącznie wymaganiom minimalnym (poza maszynami nowymi włączonymi w zespół, które to maszyny podlegają wymaganiom zasadniczym).

Założenie w tej konkretnej sytuacji, iż przedmiotowa maszyna jest „wprowadzana do obrotu” czy „oddawana do użytku” jest założeniem błędnym w świetle zapisów Dyrektywy 2006/42/WE (dyr. maszynowej) wprowadzonej w Polsce ustawą o systemie zgodności oraz rozporządzeniem w sprawie zasadniczych wymagań́ dla maszyn. Zarówno dyrektywa maszynowa w art. 2, jak i ustawa o systemie zgodności w art. 5 definiują bowiem podstawowe pojęcia, i tak:

  • „wprowadzenie do obrotu” oznacza udostępnienie maszyny lub maszyny nieukończonej po raz pierwszy (UWAGA! po raz pierwszy!) we Wspólnocie z zamiarem jej dystrybucji lub użytkowania, za wynagrodzeniem lub bezpłatnie (art. 2 pkt h dyrektywy maszynowej oraz art. 5 pkt 2 ustawy o systemie zgodności);
  • „oddanie do użytku” oznacza pierwsze (UWAGA! po raz pierwszy!) wykorzystanie we Wspólnocie maszyny objętej niniejszą dyrektywą zgodnie z jej przeznaczeniem (art. 2 pkt k dyrektywy maszynowej oraz art. 5 pkt 19 ustawy o systemie zgodności).

Na podstawie zebranych informacji ustalono z całą pewnością, iż przedmiotowa maszyna (linia produkcyjna – zespół maszyn) użytkowana była w Polsce (EU/Wspólnota) już wcześniej (konieczny dowód: świadkowie, dokumentacja), zatem nie jest „wprowadzana” ani „oddawana do użytkowania” po raz pierwszy i tym samym nie obejmuje ją treść dyrektywy maszynowej. Jest to fakt kluczowy i musi zostać potwierdzony, aby uniknąć konieczności certyfikacji maszyn znakiem CE oraz wystawienia deklaracji zgodności WE. Poza tym trzy przedmiotowe maszyny budzące wątpliwości z całą pewnością nawet bez szczegółowych ekspertyz, a jedynie po dokonanych przez nasz zespół wstępnych oględzinach, można określić jako maszyny „stare”, tj. wyprodukowane przed 1 stycznia 2003 roku, zatem objęte Dyrektywą 2009/104/WE (dyr. narzędziową) wprowadzoną w Polsce rozporządzeniem w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy. Znaki CE umieszczone na maszynach zostały naniesione bezpodstawnie i należy je przed oddaniem do użytku usunąć, deklaracje zgodności (Verification of Compliance) dołączone do dokumentacji importu nie przedstawiają żadnej wartości i nie odpowiadają wymaganiom deklaracji zgodności i tym samym nie są ważne na terenie EU. Formalne potwierdzenie powyższego może nastąpić dopiero na podstawie ekspertyzy prawno-technicznej, którą inwestor/użytkownik powinien przeprowadzić przy udziale zespołu eksperckiego w zakresie bezpieczeństwa maszyn. Zestawienie trzech przedmiotowych maszyn (stanowiących „trzon/bazę” zespołu maszyn) w linię produkcyjną wraz z innymi maszynami (w tym także maszynami „nowymi” posiadającymi deklaracje zgodności i znak CE) zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami bezpieczeństwa oraz doktryną w przedmiocie bezpieczeństwa i budowy maszyn (m.in. stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy Głównego Inspektoratu Pracy z 2012 roku) w naszej ocenie nie było głęboką modernizacją maszyny i tym samym ustawodawca na pracodawcę oddającego do użytkowania pracownikom maszynę nakłada obowiązek stosowania jedynie wymagań minimalnych dyrektywy narzędziowej.

REKOMENDACJA DZIAŁAŃ DLA KLIENTA:

  • wykonanie EKSPERTYZY TECHNICZNEJ celem potwierdzenia, iż maszyna jest maszyną „starą” w rozumieniu dyrektywy maszynowej oraz że obecne lokowanie maszyny w zakładzie produkcyjnym nie jest „wprowadzaniem do obrotu” czy „oddawaniem do użytku” po raz pierwszy na terenie UE;
  • stworzenie/odtworzenie DOKUMENTACJI TECHNICZNEJ maszyny (linii produkcyjnej) zawierającej m.in. instrukcję obsługi, schematy elektryczne (przyłącze, sterowanie, elementy bezpieczeństwa);
  • skompletowanie DOKUMENTACJI TECHNICZNEJ maszyn włączanych do zespołu maszyn (linii produkcyjnej), w tym m.in. instrukcje obsługi, deklaracje zgodności maszyn ukończonych i maszyn nieukończonych do włączenia, layout linii produkcyjnej;
  • opracowanie instrukcji stanowiskowej BHP;
  • wykonanie AUDYTU BEZPIECZEŃSTWA maszyny (linii produkcyjnej) w zakresie spełnienia wymagań minimalnych zgodnie z § 26 pkt 1.1 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników w czasie pracy – stworzenie PLANU DOSTOSOWANIA;
  • dokonanie analizy RYZYKA TECHNICZNEGO maszyny (linii produkcyjnej); 
  • podjęcie działań korygujących/poprawiających bezpieczeństwo użytkownika na podstawie przeprowadzonych analiz w celu eliminacji lub minimalizacji ryzyka, w tym ryzyka resztkowego;
  • dokonanie analizy RYZYKA ZAWODOWEGO na stanowiskach pracy operatorów maszyny;
  • fakultatywna „certyfikacja” maszyny po realizacji działań dostosowawczych do wymagań minimalnych – „poświadczenie przez inwestora/użytkownika spełnienia minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników”.

O AUTORZE:

MAREK SZYMCZAK – prawnik, ekspert i trener tematyki bezpieczeństwa pracy, w tym odpowiedzialności prawnej, posiadający dwudziestoletnie doświadczenie doradcze i dydaktyczne w obszarze bezpieczeństwa procesów pracy, założyciel i prezes zarządu spółki NASZA ERA, zajmującej się m.in. doradztwem, szkoleniami i realizacją projektów certyfikacji CE, prowadzący kancelarię prawną, specjalizującą się w postępowaniach wypadków przy pracy.

Oferta: automatyka magazynowa, case study, centrum logistyczne, dystrybucja, logistyka, magazyn, magazynier, operator logistyczny, palety, regały, studia przypadków, system wms, wózek widłowy, wózki widłowe

Background Image

Header Color

:

Content Color

:

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce lub w konfiguracji usługi. Polityka prywatności.